De transitie naar toekomstbestendig ondernemen

Met de economische strategie 2025-2050 wil de Gemeente Tilburg werken aan een vitale en toekomstbestendige economie die bijdraagt aan brede welvaart voor alle Tilburgers. Eén van de speerpunten in deze strategie is het ondersteunen van bedrijven bij de transities die zij moeten maken om toekomstbestendig te kunnen ondernemen. Een ambassadeur op dit gebied is het bedrijf Etemf.

Tekst: Theo van Etten | Beeld: Thomas Segers

Bart de Jong is één van de twee directeuren van Etemf. Om te kunnen groeien, ontwikkelde hij een geheel eigen methode om personeel breed in te zetten. ‘Als de mens niet naar het werk komt, dan moet het werk maar naar de mens komen,’ was zijn idee. Met als resultaat: ‘Iedereen die wíl werken, kan hier het vak leren.’ Etemf bestaat sinds 1932. Aanvankelijk was het een elektrotechnisch en mechanisch bedrijf voor de textielindustrie. Na de overname door Barts vader in 1982 werd het een metaalbedrijf. In 2012 volgde Bart hem op, samen met compagnon John de Jong. Anno 2025 ontwikkelt Etemf halffabricaten en hoogwaardige eindproducten van rvs, aluminium en staal. De grootkeukenindustrie, ziekenhuizen (interne transportmiddelen) en veiligheidsregio’s (ademluchttrolleys) zijn belangrijke afnemers.

Schaarste op de arbeidsmarkt

Waar vader De Jong zich nog toelegde op enkelstuks maatwerk en kleine serieproductie, wilden Bart en John opschalen naar de productie van grotere series. Dat vroeg niet alleen om meer mensen en machines, maar ook om een ander type werknemer. Bart: ‘Voorheen zochten we allround metaalmedewerkers. Die zijn tegenwoordig echter steeds schaarser, jongeren worden immers gestimuleerd om door te leren. Bovendien hadden we ook behoefte aan machineoperators. Daarom zochten we naar een mogelijkheid om niet-allround mensen naar ons toe te trekken. Mensen die wilden omscholen bijvoorbeeld, of die om andere redenen moeilijk aan werk kunnen komen. Daarbij keken we vooral naar de functies en onze werkprocessen. Met als centrale vraag: wat hebben we nodig en hoe kunnen we daar het beste invulling aan geven.’

Bart kwam in contact met Gemeente Tilburg, die hem attent maakte op het Stimuleringsfonds Arbeidsmarkt Midden Brabant. ‘Van daaruit adviseren wij ondernemers en ondersteunen hen in financiële zin,’ legt senior accountmanager Rudy Aerts uit. Hij ziet in Bart een ambassadeur voor de transitie die de gemeente voor ogen heeft. ‘Bart laat al jarenlang zien hoe je hier als ondernemer aan kunt bijdragen. Hij benut de talenten en kwaliteiten van zijn mensen, in plaats van dat hij op zoek gaat naar de ideale medewerker. Uiteraard wil hij ook groeien. Dergelijke ondernemers geven wij graag een boost.’

Nieuwe werkprocessen

Mede hierdoor kon Etemf investeren in automatisering en groeide het bedrijf in een aantal jaren van acht naar vijfendertig personeelsleden. Maar de belangrijkste verandering zat in de werkprocessen. ‘We moesten een nieuwe manier vinden om het werk te verdelen,’ legt Bart uit. ‘Wat kunnen mensen die wij aannemen wel en wat niet? Ook wilden we onze vakmensen zoveel mogelijk laten doen waar ze goed in zijn en zo min mogelijk belasten met zaken die een ander ook kan doen. Op basis hiervan hebben we de werkprocessen uiteengerafeld en opnieuw ingedeeld. Als voorbeeld noemt hij het bevestigen van wielen onder trolleys. ‘Voorheen deed de metaalmedewerker dat erbij, nu gebeurt dat door een andere kracht. Hetzelfde geldt voor het verwijderen van folie, daar gaat stiekem heel veel tijd in zitten. En wat dacht je van co-bots (collaboral robots, red.), die door vakmensen worden geprogrammeerd en waarna iemand anders de machine bedient. Zo kunnen we seriewerk maken, maar ook maatwerk leveren. Bijvangst is dat een deel van die medewerkers vanuit de inwerkperiode geleidelijk aan opgaat in het reguliere medewerkersbestand. Dan zijn ze metaalmedewerkers geworden, alleen niet allround.’

Uitdagingen

Een dergelijke aanpak brengt ook uitdagingen met zich mee, weet Rudy. ‘Het is niet iets waar bedrijven standaard aan denken. Acteren op basis van de intrinsieke motivatie en de talenten van een persoon, daar is Etemf bijzonder in. Het heeft geleid tot laagdrempelige functies die uit regulier werk bestaan. Voor ons als gemeente is investeren in een dergelijke innovatie win-win: met nieuwe banen binnen het mkb en minder mensen in de uitkering.’ Ook Bart geeft toe dat het soms een hele zoektocht is om passend werk te creëren. ‘Het gaat vaak om mensen die via uitzendbureaus niet zomaar aan werk komen. Denk aan het bekende rugzakje of laagopgeleiden, maar ook statushouders vinden hier een werkplek. Wij splitsen bestaande functies op in afzonderlijke taken en werkzaamheden en voegen deze samen tot een nieuwe functie. Dat is maatwerk, maar het voorkomt dat mensen achter de lopende band belanden. Ze zijn echt trots op hun werk en blij dat ze bij een team horen. Dat is veel waard.’

Succesverhalen

Voorbeelden zijn er voldoende. De statushouder die via een tolk moest communiceren, maar wel een foto kon laten zien van een trap die hij in Syrië zelf in elkaar had gelast. Of iemand met autisme die goed is met computers, maar daarvoor wel een rustige werkplek nodig heeft. Een succesverhaal is dat van een man die werkloos werd en niets liever doet dan seriematig werken. Dat vraagt de nodige inzet van ondernemers, weet Bart. ‘De begeleiding zit op een heel ander niveau en eindcontroles moeten heel intensief gebeuren. Maar zonder deze methode zouden we ontzettend moeten leuren om (dure) vakmensen binnen te halen. Daarmee verzwak je je concurrentiepositie.’

Waar een bedrijf als Etemf tegen maatschappelijke uitdagingen aanloopt, kan Gemeente Tilburg helpen. Rudy: ‘Door het inzetten van loonkostensubsidie, job coaching of een stimuleringspremie, krijgt de nieuwe medewerker meer tijd en ruimte om te groeien in zijn functie en rendement. Dat geeft ondernemers lucht om ermee door te gaan.’ Bij Etemf droeg de gemeente bij aan investeringen in speciale apparatuur, zoals een lasermachine, een kantbank en co-bots. Bart ervaart de wisselwerking met de gemeente als efficiënt en effectief. ‘Je kunt iemand een probleem voorleggen, waarna er snel lijntjes worden uitgeworpen.’

Volgens Rudy vormt een eerlijk verhaal daarvoor de basis: ‘Bart stelde een open vraag: “Hoe kunnen jullie ons helpen?” Daarna hebben we samen onderzocht welke innovaties meer mensen een kans bieden en welke investeringen dat vraagt. Het is een wederzijdse inspanning, waarbij je elkaar helpt voor de lange termijn.’ Bart: ‘De glimlach van blije medewerkers is goud waard. Als we dat kunnen faciliteren en ook nog eens commercieel kunnen wegzetten, dan word ik daar heel gelukkig van.’