Een permacultuur-educatieboerderij starten in Frankrijk. Dat is de droom waar ondernemer Martijn Ballemans sinds begin 2025 hard aan werkt. Samen met zijn vrouw, hun twee kinderen en hond verhuisde hij naar Frankrijk.
Tekst: Sara Terburg – Beeld: privé
Permacultuur is een ontwerpmethode voor duurzame systemen waarmee je de wereld duurzamer kunt maken, voor nu en voor toekomstige generaties. Het gaat niet om de natuur temmen of naar je hand te zetten, maar om te werken met wat de natuur biedt. Geen intensieve akkerbouw dus, maar een systeem dat zichzelf in stand houdt, waarin planten elkaar versterken, geen energie verspild wordt, water opgevangen wordt en biodiversiteit zorgt voor gezondheid en opbrengst. Martijn: ‘Met permacultuur kun je een complete lifestyle creëren en de wereld mooi en duurzaam maken én houden.’
Het reisvirus slaat weer toe
Deze ondernemer woonde tot zijn 20e in Dongen. Nadat hij het mbo-diploma Detailhandel had behaald, ging hij een jaar op reis. Met 150 jongeren uit 20 landen bezocht hij 80 steden in 8 landen in Europa en de VS. ‘Ik kwam positiever in het leven te staan en werd opener.’ Daarna gaat hij naar de pabo in Breda en werkt een aantal jaar in het basisonderwijs. Als hij 27 is, slaat het reisvirus weer toe. ‘Ik trek 14 maanden door Zuidoost-Azië, Centraal- en Noord-Amerika. Ik zag hoe we totaal niet duurzaam met de aarde omgaan. Ik zag de globale impact van de economische keuzes die we maken, zoals bijvoorbeeld de vernietiging van natuur en het uitbuiten van de lokale bevolking door de consumptie van bananen en zoveel andere producten. En ik maakte kennis met permacultuur. Ik was voor mijn reizen echt geen nature boy. Dat is een van de dingen die het reizen me gebracht heeft.’
Eenmaal thuis krijgt hij een helder beeld van het inspiratiecentrum dat hij wil opzetten. Hij verdiept zich in permacultuur en ecovillage design en geeft een aantal jaar les op de Nieuwste School. Dan wordt hij ondernemer. ‘Om mijn eigen brood te verdienen met permacultuur.’ Hij zegt zijn huis op en koopt een yurt. Daarmee leidt hij een nomadisch bestaan. ‘Ik woon een tijd op een terrein van Natuurmonumenten en bij een boer in Riel.’ Het ondernemen gaat hem steeds beter af; zijn permacultuurtrainingen worden steeds populairder. ‘Ook zet ik voedselbossen en plukroutes op. Ik huur steeds vaker gastdocenten in. Ondanks het succes kies ik er niet voor om op te schalen. Ik wil geen manager zijn, maar trainer blijven.’ Inmiddels is hij getrouwd en vader. ‘Nadat de koop van een prachtige boerderij in Brabant niet doorgaat, gooien we het roer om.’ Ze reizen maanden in een camper door Europa. ‘Ook mijn vrouw koestert de wens om een kleinschalige boerderij op te starten, waar we mensen kunnen inspireren om de wereld mooier en duurzamer te maken.’
De vonk om aan de slag te gaan
In het 1000 merengebied in de Vogezen vinden ze een boerderij op een prachtig stuk land. ‘Het is hier zo mooi. We genieten enorm van de bossen en de heuvels en kijken nog uit op de 1200 meter hoge toppen van de Vogezen ook!’ Het huis opknappen is een meerjarenplan. ‘Toen we aankwamen woonden er 20 katten en een marter en er lagen ontzettend veel spullen. Het energielabel was G. We hebben het gestript en zijn nog bezig met verbouwen. Op het terrein moet ook heel veel gebeuren om het oorspronkelijke landschap terug te brengen.’ Martijn geeft tussen het klussen door trainingen in ontwerpen, bodem- en watersystemen en permacultuur. ‘Uiteindelijk moet het een centrum worden waar ook andere trainers cursussen komen geven in bijvoorbeeld permacultuur, bosbouw en zelfvoorzienend leven. Ook komt er een groepsaccommodatie. Over twee jaar moet alles er staan.’
‘We laten op Centre TerraViva zien dat je overal voedsel kunt verbouwen. Overdag geven we trainingen, we verzorgen ontbijt en lunch en ’s avonds is er een kampvuur waar mensen verhalen delen. We hopen hen te inspireren en kracht en vertrouwen te geven. We horen van cursisten terug dat ze, eenmaal weer thuis, aan de slag zijn gegaan met bijvoorbeeld een tuinderij of het bouwen van websites voor groene initiatieven. Zo kan iedereen vanuit eigen kwaliteiten en passie aan de slag. Het is zo krachtig om te voelen hoe je een scheppende, creërende rol kunt spelen. De natuur te voeden in plaats van uit te putten. Wij hopen met onze plek de vonk te zijn die het vuur in anderen aanwakkert.’
Ondernemen in het buitenland spannend? Doe het gewoon
Als Brabantse ondernemer in Frankrijk ervaart hij voor- en nadelen. ‘Onze hang naar gezelligheid wordt gewaardeerd. Onze directheid is voor veel Fransen wennen. In marketing zijn we als Nederlanders veel beter. Heel weinig ondernemers hebben een website. Afspraak-is-afspraak leren we steeds meer loslaten. Ja, misschien komt de aannemer morgen, maar het kan ook overmorgen zijn. Nederlanders kunnen niet goed tegen die Franse slag. Maar bekijk het eens andersom: wij kunnen best een tandje minder doen en willen af en toe.’
Overweeg je om te gaan ondernemen in het buitenland? Martijns advies is: “doen!”. ‘Ja, wij vonden het spannend, maar zagen dit als een teken dat we het heel graag wilden. Toen we ervoor gingen, vielen de angst om te falen weg. We voelen weer dat we echt leven! De angst om familie en te vrienden te erg te missen, kwam niet uit. Nederland is maar zes uur rijden.’ En wat als het niet lukt om een succesvolle educatieboerderij op te bouwen? ‘Voor ons kan het niet mislukken. De boerderij is sowieso een prima koop. Dit soort cursuscentra zijn er bijna niet, dus bewijs dat het gaat lopen hebben we niet. Maar we voelen dat we dit moeten doen.’
